Nguồn bị chuột cắn, gián làm tổ: sửa và phòng tránh

Máy tính để ở góc văn phòng, kho hàng hay quầy thu ngân lâu ngày ít ai để ý, cho đến một hôm bật không lên, mở case ra thấy dây điện bị gặm trụi vỏ, bên trong nguồn đầy phân gián và xác côn trùng. Nguồn bị chuột cắn hoặc bị gián làm tổ không chỉ khiến máy ngừng chạy mà còn tiềm ẩn nguy cơ chập cháy, giật điện.

Bài viết giải thích chuột, gián gây hỏng nguồn như thế nào, cách kỹ thuật viên vệ sinh và khôi phục mạch, cùng những biện pháp đơn giản để bảo vệ máy tính văn phòng khỏi côn trùng.

Tóm tắt nhanh

Dây bị cắn hở lõi đồng có thể gây chập, giật điện
Xác gián, phân côn trùng bám mạch gây rò điện, chập sơ cấp
Không tự mở nguồn, tụ lọc cao áp có thể vẫn còn điện
Thần Vũ vệ sinh, sửa mạch, báo giá trước và bảo hành sau sửa

Dây nguồn máy tính bị chuột cắn hở lõi đồng phía sau case

Dây dẫn bị cắn đứt và nguy cơ chập

Chuột có thói quen gặm mọi thứ để mài răng, và dây điện bọc nhựa mềm là mục tiêu ưa thích. Ở máy tính, những vị trí hay bị cắn nhất là dây nguồn AC từ ổ cắm vào máy, dây 24 pin, dây SATA và dây quạt chạy ra ngoài lỗ thông gió.

Dây AC bị cắn: hai lõi pha và trung tính hở sát nhau, dễ chập gây nổ tóe lửa, nhảy aptomat; người chạm vào có thể bị giật.
Dây DC bị cắn: lõi 12V chạm mass gây ngắn mạch, nguồn bật mạch bảo vệ và tắt; nếu nguồn kém chất lượng, dây có thể nóng chảy.
Dây quạt bị cắn: quạt ngừng quay, nguồn quá nhiệt.

Nhiều trường hợp chuột cắn dây nguồn máy tính chỉ làm hở vỏ chứ chưa đứt hẳn, máy vẫn chạy nên người dùng không phát hiện. Khi lau nhà hoặc trời nồm ẩm, chỗ hở này mới gây chập. Vì vậy hãy định kỳ nhìn qua phía sau máy, nhất là ở kho và cửa hàng.

Một điểm ít người để ý là chuột không chỉ cắn dây bên ngoài. Ở những máy có khe hở lớn hoặc nắp hông bị mất, chuột có thể chui hẳn vào trong case, cắn dây quạt, dây đèn, thậm chí gặm cả dây bên trong bộ nguồn qua lỗ thoát dây. Khi nguồn bị chuột cắn từ bên trong, dấu hiệu bên ngoài gần như không có, chỉ đến khi máy chập chờn, tự tắt hoặc có mùi khét mới lộ ra. Kỹ thuật viên thường kiểm tra cả vết răng trên ống bọc dây, mẩu nhựa vụn và phân chuột trong case để đánh giá đúng mức độ hư hỏng trước khi sửa.

Xác côn trùng gây chập phía sơ cấp

Bên trong nguồn có gián làm tổ gây chập phía sơ cấp

Gián, kiến và các loại côn trùng nhỏ rất thích chui vào bộ nguồn vì bên trong ấm áp, tối và có khe hở. Theo thời gian, chúng làm tổ, đẻ trứng và để lại phân, xác. Những thứ này hút ẩm và dẫn điện, khi bám giữa các chân linh kiện có điện áp cao sẽ gây rò điện rồi phóng điện.

Vị trí nguy hiểm nhất là phía sơ cấp: giữa hai chân cầu diode, chân mosfet công suất, chân tụ lọc cao áp và vùng IC PWM. Một con gián nằm vắt ngang hai điểm có chênh áp vài trăm vôn có thể gây nổ “bụp”, cháy đen một vùng mạch, kéo theo đứt cầu chì, chập mosfet. Đây là lý do khi kỹ thuật viên mở nguồn bị gián làm tổ, thường thấy vết cháy hình tròn quanh một xác côn trùng.

Côn trùng chập nguồn thường xảy ra ở máy để tại kho, quầy hàng, bếp, gần nguồn thức ăn.
Phân gián khô dính chặt lên mạch, khó lau, cần rửa bằng dung dịch.
Nguồn có quạt hút từ đáy dễ bị côn trùng chui vào hơn.

Vệ sinh và khôi phục đường mạch khi nguồn bị chuột cắn

Sửa một chiếc nguồn bị chuột cắn hoặc bị gián phá thường gồm hai phần: làm sạch toàn bộ và sửa các điểm đã hỏng.

Xả tụ lọc cao áp, tháo mạch khỏi vỏ.
Gỡ bỏ tổ, xác côn trùng, rửa mạch bằng cồn công nghiệp hoặc dung dịch rửa mạch, chải sạch phân bám.
Sấy khô kỹ, đặc biệt khu vực biến áp và cuộn cảm.
Kiểm tra vùng bị cháy: cạo lớp than cháy trên mạch in vì than cũng dẫn điện, nếu không loại bỏ sẽ tiếp tục phóng điện.
Nối lại đường mạch bị đứt, thay linh kiện chập như cầu chì, cầu diode, mosfet, điện trở.
Thay dây ra hoặc nối dây đúng tiết diện, bọc cách điện bằng ống co nhiệt, không quấn băng dính tạm.

Kỹ thuật viên vệ sinh và nối lại đường mạch nguồn bị côn trùng phá

Sau khi sửa, nguồn được chạy tải giả và đo điện áp các đường để chắc chắn ổn định. Nếu chập lan đến mạch hồi tiếp, cần kiểm tra kỹ vì nguồn có thể ra áp sai; tham khảo bài nguồn ra điện áp cao bất thường. Nguồn từng bị chập cháy lâu ngày cũng có thể yếu đi, xem thêm dấu hiệu nguồn máy tính bị yếu.

Cách bịt kín và bảo vệ máy tính văn phòng

Phòng tránh luôn dễ hơn sửa chữa. Một số biện pháp thực tế:

Biện pháp	Tác dụng
Kê case cao khỏi sàn trên giá hoặc chân đế	Giảm chuột, gián leo vào
Lắp lưới lọc bụi ở khe hút gió	Chặn côn trùng nhỏ và bụi
Bọc dây bằng ống ruột gà hoặc máng nhựa	Chống chuột cắn dây
Không để thức ăn, vụn bánh gần máy	Không thu hút côn trùng
Đặt bẫy, phun diệt côn trùng định kỳ cho phòng	Giảm mật độ chuột, gián
Vệ sinh case định kỳ	Phát hiện sớm dấu hiệu làm tổ

Lưu ý không phun thuốc diệt côn trùng trực tiếp vào case hoặc nguồn đang chạy; dung môi có thể bắt lửa và để lại cặn trên mạch. Hãy tắt máy, rút điện trước khi phun phòng và để thông thoáng một thời gian.

Case máy tính kê cao, dây đi trong ống ruột gà chống chuột cắn

Những việc không nên tự làm khi gặp nguồn bị chuột, gián

Không tự mở nguồn để dọn tổ: tụ lọc cao áp có thể vẫn giữ điện nguy hiểm sau khi rút phích, rất dễ bị giật khi tay chạm vào.
Không dùng băng dính quấn tạm dây bị cắn rồi dùng tiếp; băng dính bong ra theo nhiệt, lõi hở vẫn có thể chập.
Không cắm điện thử khi thấy dây bị hở hoặc có mùi khét.
Không xịt nước, xịt thuốc vào nguồn để đuổi côn trùng.
Không thay cầu chì lớn hơn khi nguồn đứt cầu chì do chập; lỗi gốc vẫn còn và nguy cơ cháy tăng.

Nếu nguồn vừa bị gián vừa bị ẩm, hãy đọc thêm bài nguồn máy tính bị vào nước, ẩm mốc vì cách xử lý có nhiều điểm giống nhau.

Quy trình Thần Vũ kiểm tra và xử lý nguồn bị chuột, gián

Kỹ thuật viên kiểm tra máy tính bán hàng tại quầy cửa hàng

Thần Vũ tại Long Biên chuyên sửa nguồn máy tính mọi hãng, kể cả nguồn máy văn phòng, nguồn máy bán hàng và nguồn server. Quy trình xử lý nguồn bị chuột cắn hoặc côn trùng phá:

Kiểm tra dây AC, dây DC, quạt và vỏ ngoài.
Xả tụ an toàn, mở nguồn, chụp lại hiện trạng để khách nắm được mức độ.
Vệ sinh, sấy khô, đo kiểm linh kiện phía sơ cấp và thứ cấp.
Báo giá trước khi sửa, khách đồng ý mới thay linh kiện, nối mạch, thay dây.
Chạy tải giả, đo điện áp, kiểm tra quạt và mạch bảo vệ.
Tư vấn cách bảo vệ máy tại chỗ đặt.

Với văn phòng, cửa hàng có nhiều máy, Thần Vũ có thể đến tận nơi kiểm tra cả dãy máy, phát hiện sớm các máy có dấu hiệu côn trùng làm tổ.

Thời gian sửa, báo giá sau kiểm tra và bảo hành

Với ca chỉ cần vệ sinh và thay dây, thời gian xử lý thường nhanh, nhiều ca lấy trong ngày. Nếu chập cháy lan rộng, phải thay nhiều linh kiện hoặc nối nhiều đường mạch, kỹ thuật viên sẽ báo thời gian cụ thể sau khi kiểm tra.

Thần Vũ kiểm tra, báo giá trước khi sửa và có bảo hành sau sửa chữa. Nếu chi phí sửa không hợp lý so với giá trị nguồn, kỹ thuật viên sẽ nói rõ để bạn cân nhắc thay mới. Liên hệ hotline 0965.305.158 hoặc Zalo 0983.504.555 để được tư vấn.

Ca thực tế tại Thần Vũ

một cửa hàng tạp hóa ở Gia Lâm có máy tính bán hàng đặt dưới quầy, gần kho chứa bánh kẹo. Một sáng máy bật lên nghe tiếng nổ nhỏ rồi tắt, aptomat ở quầy cũng nhảy. Kỹ thuật viên Thần Vũ kiểm tra thấy dây AC phía sau bị chuột gặm hở lõi một đoạn, còn trong nguồn có tổ gián lớn ở góc sơ cấp, một vùng mạch giữa cầu diode và tụ lọc cao áp bị cháy đen. Sau khi vệ sinh, cạo sạch lớp than, nối lại đường mạch, thay cầu chì, cầu diode, mosfet và dây AC mới, nguồn chạy tải giả ổn định. Máy được kê cao lên kệ, dây đi trong ống ruột gà, chủ cửa hàng được khuyên đặt bẫy và dọn khu vực quanh quầy.

Thần Vũ nhận Sửa nguồn máy tính tại Hà Nội, Sửa máy tính tại nhà Hà Nội. Kỹ thuật kiểm tra, báo giá trước khi sửa; nhiều lỗi nguồn thông dụng lấy trong ngày.

Thần Vũ hỗ trợ tại đâu?

Kỹ thuật Thần Vũ hỗ trợ tận nơi tại Long Biên, Gia Lâm, Đông Anh và các quận nội thành Hà Nội: Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Cầu Giấy, Thanh Xuân, Hoàng Mai, Tây Hồ, Nam Từ Liêm, Bắc Từ Liêm, Hà Đông. Khách ở xa có thể gửi máy về xưởng tại Long Biên hoặc nhờ tư vấn từ xa qua Zalo.

Câu hỏi thường gặp

Dây nguồn bị chuột cắn có dùng tiếp được không? Không nên. Dây hở lõi có nguy cơ chập, giật điện. Cần thay dây mới đúng tiết diện, không quấn băng dính tạm.

Làm sao biết nguồn có gián làm tổ? Dấu hiệu thường là mùi hôi, thấy gián bò ra từ khe quạt, có phân đen bám quanh lưới. Nên mang đi vệ sinh bên trong trước khi chập cháy.

Nguồn bị gián gây chập có sửa được không? Phần lớn sửa được nếu vùng cháy không quá rộng. Kỹ thuật viên sẽ vệ sinh, cạo than, nối mạch và thay linh kiện chập.

Có nên phun thuốc diệt gián vào trong case? Không. Thuốc có thể bắt lửa và để lại cặn trên mạch. Hãy tắt máy, rút điện rồi phun cho phòng, không phun trực tiếp vào máy.

Thần Vũ có đến kiểm tra máy tại cửa hàng không? Có, Thần Vũ hỗ trợ tại chỗ ở Long Biên, Gia Lâm, Đông Anh và nội thành Hà Nội; bạn cũng có thể gửi nguồn về xưởng.

Nguồn bị chuột cắn, gián làm tổ? Gọi Thần Vũ để vệ sinh và sửa an toàn.

Gọi 0965.305.158 · Zalo 0983.504.555 · Máy bàn 024 3992 1369. Thần Vũ tư vấn miễn phí, sửa máy in, máy tính, thiết bị văn phòng tận nơi tại Hà Nội; báo giá trước khi làm.