Máy hay tự tắt, có mùi nhựa khét, rút giắc ra thì thấy vài chân bị đen, nhựa quanh chân chảy biến dạng, thậm chí dính chặt vào socket trên mainboard. Đó là tình trạng giắc nguồn 24 pin bị cháy, một lỗi không hiếm gặp với máy chạy lâu năm, máy cấu hình cao hoặc máy từng bị cắm lệch, cắm lỏng.

Chân 24 pin bị chảy không chỉ khiến máy chập chờn mà còn có nguy cơ cháy lan sang mainboard. Bài viết dưới đây giải thích nguyên nhân, cách kiểm tra socket trên main, cách thay đầu giắc và dây đúng tiết diện, cùng những thói quen cắm dây an toàn.

Vì sao giắc nguồn 24 pin bị cháy: tiếp xúc kém làm nóng chân giắc

Giắc 24 pin ATX dẫn dòng cho các đường 12V, 5V, 3.3V cấp cho mainboard. Mỗi chân là một ống kim loại có lò xo kẹp vào chân đực trên main. Khi tiếp xúc tốt, điện trở tại điểm nối rất nhỏ và nhiệt sinh ra không đáng kể. Nhưng khi tiếp xúc kém, điện trở tăng lên, cùng một dòng điện sẽ sinh nhiều nhiệt hơn hẳn tại đúng điểm đó.

Những nguyên nhân hay gặp khiến tiếp xúc kém:

• Giắc cắm không hết, lẫy khóa chưa ăn, chỉ một phần chân tiếp xúc.
• Dây bị kéo căng hoặc bẻ gắt sát đầu giắc, làm chân bị nghiêng trong lỗ.
• Chân giắc bị giãn do cắm rút nhiều lần, lò xo kẹp mất lực.
• Chân bị oxy hóa do ẩm, nhất là máy để nơi nồm ẩm lâu ngày.
• Giắc kém chất lượng trên nguồn giá rẻ, chân mỏng, nhựa chịu nhiệt kém.

Quá trình này tự làm nặng thêm: chân nóng làm lò xo yếu đi, oxy hóa nhanh hơn, điện trở tăng tiếp, nhiệt càng cao. Đến một lúc nhựa quanh chân mềm ra và chảy, chân 24 pin bị chảy đen, có khi dính liền vào socket. Những chân hay cháy nhất là các chân mang dòng lớn: dây vàng 12V, dây đỏ 5V, dây cam 3.3V.

Kiểm tra socket trên mainboard có cháy theo không

Khi phát hiện giắc nguồn 24 pin bị cháy, câu hỏi quan trọng nhất là socket trên main có bị theo không. Chân đực trên main và chân cái trên dây cùng nóng lên tại một điểm, nên rất thường hỏng cả hai.

1. Quan sát nhựa socket: có bị đen, chảy, biến dạng quanh chân nào không.
2. Quan sát chân kim loại: có đổi màu, xỉn đen, rỗ bề mặt không.
3. Kiểm tra mối hàn chân socket ở mặt sau main: nhiệt cao lâu ngày có thể làm mối hàn nứt hoặc tróc.
4. Đo điện trở các đường nguồn xuống mass để chắc chắn main không bị chập.
5. Kiểm tra mạch in quanh socket: có bị cháy, phồng lớp phủ không.

Nếu socket chỉ hơi xỉn, có thể làm sạch và tiếp tục dùng với đầu giắc mới. Nếu nhựa socket đã chảy hoặc chân bị rỗ, cần thay socket 24 pin trên main. Nếu chỉ thay dây mà giữ socket cháy, điểm tiếp xúc vẫn kém và giắc mới sẽ lại cháy sau một thời gian. Ngược lại, chỉ thay socket mà giữ đầu dây cũ cũng làm hỏng socket mới.

Thay đầu giắc và dây đúng tiết diện

Với bộ nguồn, việc sửa giắc 24 pin bị cháy có thể thực hiện theo hai mức:

• Thay chân và vỏ đầu giắc: khi dây còn tốt, chỉ hỏng đoạn sát đầu. Kỹ thuật viên cắt bỏ đoạn dây bị cháy, bấm chân mới bằng kìm bấm chuyên dụng và lắp vào vỏ giắc mới.
• Thay cả bó dây ATX: khi dây đã cứng, vỏ dây giòn, đổi màu do nhiệt dọc theo chiều dài. Bó dây mới được hàn vào bo mạch nguồn hoặc cắm vào cổng nếu là nguồn dây rời.

Tiết diện dây rất quan trọng. Dây ATX tiêu chuẩn thường dùng cỡ 18AWG, nguồn cao cấp có thể dùng 16AWG cho các đường dòng lớn. Thay dây nhỏ hơn sẽ làm dây nóng, sụt áp. Chân cắm phải đúng chuẩn, bấm chặt bằng kìm, không hàn chì trực tiếp vào chân cắm vì chì làm mất độ đàn hồi của lò xo.

Mức hư hỏng	Cách xử lý
Một vài chân xỉn màu, nhựa chưa chảy	Vệ sinh, thay chân cắm bị giãn
Nhựa đầu giắc chảy, dây sát đầu còn tốt	Thay vỏ giắc và chân mới
Dây cứng, đổi màu dọc chiều dài	Thay cả bó dây ATX
Socket trên main chảy, chân rỗ	Thay socket 24 pin trên main
Mạch in main cháy quanh socket	Sửa mạch hoặc cân nhắc thay main

Thần Vũ thực hiện sửa nguồn máy tính để bàn cả việc thay dây, thay giắc và sửa socket trên main, nên có thể xử lý trọn gói một lần.

Cách cắm giắc chặt và đi dây gọn

Phần lớn sự cố giắc nguồn 24 pin bị cháy có thể tránh được bằng cách cắm đúng ngay từ đầu:

• Cắm thẳng góc, ấn đều tay cho đến khi nghe tiếng “tách” của lẫy khóa.
• Kiểm tra lại bằng mắt: mép giắc phải nằm sát mép socket, không bị nghiêng một bên.
• Không để bó dây kéo căng giắc về một phía; chừa độ chùng, đi dây qua lỗ đi dây của case.
• Không bẻ gập dây ngay sát đầu giắc, nên để đoạn thẳng một khoảng rồi mới uốn.
• Hạn chế cắm rút nhiều lần không cần thiết.
• Khi cắm dây nối dài, chọn loại chất lượng, đúng tiết diện, vì mỗi điểm nối thêm là một điểm tiếp xúc có thể nóng.

Các nguyên tắc này cũng áp dụng cho dây CPU 8 pin và dây PCIe của card đồ họa; nếu những dây đó cũng nóng, tham khảo bài dây nguồn PCIe, CPU 8 pin nóng bất thường.

Những việc không nên tự làm khi gặp giắc 24 pin bị cháy

• Không tiếp tục dùng máy khi đã thấy chân giắc đen, có mùi khét; nhiệt sẽ tiếp tục tăng và có thể cháy mạch in main.
• Không cạo sơ rồi cắm lại, chân đã mất độ đàn hồi sẽ nhanh chóng cháy lại.
• Không nối dây bằng cách xoắn và quấn băng dính; điểm nối xoắn có điện trở lớn và rất dễ nóng.
• Không tự mở nguồn để hàn lại dây: tụ lọc cao áp bên trong có thể vẫn còn điện nguy hiểm.
• Không dùng sức giật mạnh khi giắc dính vào socket; có thể làm bong socket khỏi main. Hãy để kỹ thuật viên tháo bằng dụng cụ phù hợp.

Nếu song song với lỗi giắc, bạn còn thấy công tắc sau nguồn lỏng hoặc có tia lửa, xem thêm bài công tắc sau nguồn hỏng, lỏng.

Quy trình Thần Vũ kiểm tra và xử lý giắc 24 pin bị cháy

Thần Vũ tại Long Biên chuyên sửa nguồn máy tính và mainboard. Quy trình xử lý một ca giắc 24 pin bị cháy:

1. Tháo giắc an toàn, chụp lại tình trạng giắc và socket cho khách xem.
2. Kiểm tra socket, mối hàn, mạch in quanh socket trên main; đo điện trở các đường nguồn.
3. Kiểm tra bộ nguồn: điện áp ra trên tải giả, dây, mạch bên trong có bị nóng ảnh hưởng không.
4. Báo giá trước khi sửa, giải thích phương án: thay chân, thay đầu giắc, thay bó dây hay thay socket.
5. Thực hiện sửa, bấm chân bằng kìm chuyên dụng, hàn socket bằng trạm hàn phù hợp.
6. Chạy thử máy ở tải nặng, đo nhiệt độ giắc sau một thời gian chạy.

Nếu quạt nguồn cũng kêu hoặc yếu, kỹ thuật viên sẽ kiểm tra luôn vì nguồn nóng cũng góp phần làm giắc nóng; xem bài quạt nguồn kêu to, rung lắc.

Thời gian sửa, báo giá sau kiểm tra và bảo hành

Thay đầu giắc hoặc chân cắm thường xử lý nhanh, nhiều ca lấy trong ngày. Thay socket trên main cần thêm thời gian để hàn và kiểm tra kỹ. Kỹ thuật viên sẽ báo thời gian cụ thể sau khi kiểm tra.

Chi phí phụ thuộc vào mức độ hư hỏng: chỉ thay chân, thay đầu giắc, thay cả bó dây hay phải thay socket trên main. Vì vậy kỹ thuật viên luôn kiểm tra kỹ cả hai phía trước khi đưa ra phương án, tránh trường hợp sửa một bên rồi lỗi lại tái diễn do bên kia. Với máy trạm, máy chơi game cấu hình cao chạy tải nặng thường xuyên, kỹ thuật viên có thể tư vấn thêm việc dùng nguồn có dây tiết diện lớn hơn hoặc nguồn dây rời chất lượng tốt để giảm nguy cơ giắc nguồn 24 pin bị cháy lần nữa.

Thần Vũ luôn kiểm tra, báo giá trước khi sửa, sửa xong có bảo hành. Bạn có thể mang máy đến xưởng ở Long Biên hoặc gọi hotline 0965.305.158, Zalo 0983.504.555 để kỹ thuật viên đến tận nơi ở Long Biên, Gia Lâm, Đông Anh và nội thành.

Ca thực tế tại Thần Vũ

một văn phòng kiến trúc ở Long Biên có máy trạm hay tắt đột ngột khi render, nhân viên ngửi thấy mùi khét nhẹ. Kỹ thuật viên Thần Vũ tháo giắc 24 pin thì thấy hai chân dây vàng 12V và một chân dây đỏ 5V bị đen, nhựa quanh chân chảy. Bó dây bị kéo căng về một phía do đi dây vội, giắc nghiêng nhẹ khỏi socket. Socket trên main có một chân bị xỉn nhưng nhựa chưa chảy. Kỹ thuật viên thay vỏ giắc và chân mới cho dây nguồn, vệ sinh và thay chân socket bị hỏng trên main, sau đó đi lại dây gọn gàng qua lỗ đi dây của case. Máy chạy render liên tục, đo nhiệt độ giắc ở mức bình thường. Máy được trả trong ngày.

Thần Vũ nhận Sửa nguồn máy tính tại Hà Nội, Sửa máy tính tại nhà Hà Nội. Kỹ thuật kiểm tra, báo giá trước khi sửa; nhiều lỗi nguồn thông dụng lấy trong ngày.

Thần Vũ hỗ trợ tại đâu?

Kỹ thuật Thần Vũ hỗ trợ tận nơi tại Long Biên, Gia Lâm, Đông Anh và các quận nội thành Hà Nội: Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Cầu Giấy, Thanh Xuân, Hoàng Mai, Tây Hồ, Nam Từ Liêm, Bắc Từ Liêm, Hà Đông. Khách ở xa có thể gửi máy về xưởng tại Long Biên hoặc nhờ tư vấn từ xa qua Zalo.

Bài viết liên quan

• Quạt nguồn kêu to, rung lắc: thay quạt hay tra dầu
• Dây nguồn PCIe, CPU 8 pin nóng bất thường: cảnh báo và cách xử lý
• Công tắc sau nguồn hỏng, lỏng: thay công tắc và ổ cắm nguồn
• Sửa nguồn máy tính tại Hà Nội

Câu hỏi thường gặp

Giắc nguồn 24 pin bị cháy có tự sửa được không? Không nên. Cần bấm chân đúng chuẩn bằng kìm chuyên dụng và kiểm tra socket trên main. Tự nối dây tạm dễ gây cháy lại và nguy hiểm.

Chân 24 pin bị chảy có làm hỏng main không? Có thể. Socket trên main thường nóng cùng lúc với đầu dây; nếu nhựa socket chảy hoặc mạch in cháy thì cần sửa main.

Có nên dùng dây nối dài 24 pin không? Chỉ nên dùng loại chất lượng, đúng tiết diện. Mỗi điểm nối thêm là một điểm tiếp xúc có thể nóng nếu kém chất lượng.

Làm sao biết giắc 24 pin đã cắm chặt? Nghe tiếng lẫy khóa và kiểm tra mép giắc nằm sát, song song với socket. Không để bó dây kéo căng giắc về một phía.

Thay dây nguồn ATX mất bao lâu? Thay đầu giắc thường lấy trong ngày; thay cả bó dây hoặc socket trên main có thể lâu hơn, kỹ thuật viên sẽ báo sau khi kiểm tra.

Bài viết liên quan

• Bấm nút nguồn không lên: lỗi nguồn, nút case hay mainboard
• Nguồn có đèn báo nhưng máy không chạy: chẩn đoán từng bước
• Dây nguồn PCIe, CPU 8 pin nóng bất thường: cảnh báo và cách xử lý
• Quạt nguồn kêu to, rung lắc: thay quạt hay tra dầu
• Đầu cắm 12VHPWR, 12V-2x6 bị cháy chảy: nguyên nhân và cách xử lý
• Nguồn ra điện áp cao bất thường: nguy cơ cháy main và cách xử lý
• Nguồn không nhận lệnh bật từ mainboard (lỗi mạch PS_ON)
• Nguồn máy tính không lên: nguyên nhân và cách xử lý
• Nguồn máy tính nóng bất thường: nguyên nhân và cách làm mát
• Nguồn bị yếu, không gánh nổi cấu hình: dấu hiệu nhận biết