Cốc nước đổ vào case, mái nhà dột sau trận mưa, hay đơn giản là mùa nồm ẩm Hà Nội khiến cả bàn làm việc đọng hơi nước. Khi nguồn máy tính bị vào nước, phản xạ đầu tiên của nhiều người là bật thử xem máy còn lên không. Đây lại chính là việc dễ gây chập cháy nhất, có thể kéo theo hỏng mainboard, card đồ họa và ổ cứng.

Bài viết giải thích vì sao không được cấp điện khi nguồn còn ẩm, cách kỹ thuật viên vệ sinh và sấy mạch, xử lý mạch bị ăn mòn, cùng các mẹo bảo quản máy tính mùa nồm để tránh nguồn bị ẩm, bị oxy hóa về sau.

Không cấp điện khi nguồn máy tính bị vào nước còn ẩm

Nước máy, nước mưa, nước trà hay cà phê đều chứa khoáng chất và tạp chất, vì vậy chúng dẫn điện. Khi nước đọng giữa các chân linh kiện, đặc biệt ở phía sơ cấp nơi có điện áp chỉnh lưu khoảng ba trăm vôn trở lên, chỉ cần cấp điện là dòng điện tìm đường tắt qua lớp nước, gây phóng điện, cháy mạch in và nổ linh kiện.

Ngay khi phát hiện nguồn bị ướt, hãy làm theo thứ tự:

1. Rút phích cắm khỏi ổ điện, không chạm vào máy bằng tay ướt.
2. Tắt công tắc phía sau nguồn, tháo các dây nối.
3. Nghiêng case để nước chảy ra ngoài, lau khô bên ngoài bằng khăn mềm.
4. Ghi lại loại chất lỏng bị đổ vào, lượng nước và thời điểm xảy ra.
5. Mang máy hoặc nguồn đến kỹ thuật viên, không bật thử.

Ngay cả khi bề ngoài trông đã khô, nước vẫn có thể đọng dưới chân IC, dưới biến áp, trong khe giữa tụ và mạch in. Đó là lý do nhiều chiếc nguồn bật lên được vài phút rồi mới “bụp” một tiếng và tắt hẳn.

Mức độ nguy hiểm còn phụ thuộc vào vị trí nước rơi vào. Nước nhỏ vào quạt, chảy theo lưới xuống mặt trên bo mạch thường chạm ngay khu vực sơ cấp: tụ lọc cao áp, mosfet, cầu diode. Nước đọng ở đáy vỏ lại thấm vào mặt dưới mạch in, nơi các mối hàn nằm sát nhau. Với nguồn máy tính bị vào nước theo đường đáy case, nhiều khi người dùng không hề biết cho đến lúc nguồn chập. Vì vậy, mỗi khi nghi ngờ có nước, hãy coi như nguồn đã ướt toàn bộ và xử lý đúng quy trình.

Vệ sinh mạch bằng dung dịch chuyên dụng và sấy

Việc vệ sinh một chiếc nguồn bị ướt phải do kỹ thuật viên thực hiện. Cảnh báo an toàn: không tự mở nguồn, vì tụ lọc cao áp có thể vẫn giữ điện nguy hiểm sau khi đã rút phích, và nước càng làm tăng nguy cơ điện giật.

Quy trình vệ sinh tiêu chuẩn tại xưởng gồm:

• Xả tụ lọc cao áp bằng điện trở xả, kiểm tra lại bằng đồng hồ.
• Tháo quạt, tách mạch khỏi vỏ để làm sạch toàn bộ hai mặt.
• Rửa mạch bằng cồn công nghiệp độ tinh khiết cao hoặc dung dịch rửa mạch chuyên dụng, dùng chổi mềm chải sạch cặn khoáng quanh chân linh kiện.
• Với chất lỏng có đường như nước ngọt, cà phê, phải rửa kỹ hơn vì lớp đường khô lại vẫn hút ẩm và dẫn điện.
• Sấy bằng tủ sấy hoặc máy khò nhiệt độ thấp, đủ thời gian để hơi nước bay hết khỏi biến áp và cuộn cảm.

Tuyệt đối không dùng máy sấy tóc ở nhiệt độ cao thổi sát mạch, vì nhiệt có thể làm biến dạng nhựa, bong keo và đẩy nước sâu hơn vào linh kiện.

Mạch bị ăn mòn, đứt đường mạch

Nếu nguồn bị ẩm lâu ngày hoặc nước không được xử lý kịp, quá trình oxy hóa bắt đầu. Bạn sẽ thấy các vệt xanh, trắng bám quanh chân linh kiện, mối hàn xỉn màu, đường mạch đồng bị ăn mòn mỏng dần rồi đứt. Nguồn bị oxy hóa thường có những biểu hiện khó chịu như chạy chập chờn, lúc lên lúc không, điện áp ra dao động.

Biểu hiện	Nguyên nhân do ẩm	Cách xử lý
Nhảy aptomat khi cắm	Nước gây chập phía sơ cấp	Vệ sinh, thay cầu diode, mosfet nếu chập
Không có nguồn chờ 5VSB	Chân IC 5VSB, opto bị ăn mòn	Làm sạch, hàn lại, thay IC
Điện áp ra dao động	Mạch hồi tiếp TL431 rò điện	Làm sạch, thay linh kiện rò
Chạy chập chờn	Mối hàn bị oxy hóa, đường mạch mỏng	Hàn lại, nối đường mạch
Quạt kêu, quay chậm	Bạc quạt bị gỉ	Thay quạt mới

Ăn mòn là quá trình diễn ra âm thầm: một chiếc nguồn máy tính bị vào nước được lau sơ rồi dùng tiếp vẫn có thể chạy bình thường vài tuần, sau đó mới hỏng khi đường mạch đã mỏng đến mức đứt hẳn. Khu vực dễ bị nhất là quanh các linh kiện dán nhỏ, chân opto và vùng mạch hồi tiếp, vì dòng điện nhỏ chạy qua liên tục thúc đẩy phản ứng điện hóa.

Kỹ thuật viên sẽ dùng kính lúp soi từng khu vực, cạo lớp oxit, hàn lại các mối hàn xấu và nối lại đường mạch bị đứt bằng dây đồng nhỏ. Linh kiện có chân bị ăn mòn sâu như IC, opto, transistor nhỏ nên thay mới để tránh lỗi tái diễn. Sau khi sửa, nguồn cần chạy tải giả lâu để chắc chắn hoạt động ổn định; một nguồn từng bị ẩm thường có công suất thực giảm, bạn có thể đọc thêm về hiện tượng nguồn máy tính bị yếu để biết cách nhận biết.

Cách bảo quản máy tính mùa nồm ẩm Hà Nội

Mùa nồm ở miền Bắc thường kéo dài vài tuần đến hơn một tháng vào cuối đông, đầu xuân. Độ ẩm không khí rất cao, nước đọng trên tường, sàn nhà và cả trên bo mạch. Một chiếc máy để không nhiều ngày rồi bật lên đúng lúc nồm có thể gặp lỗi chập vặt.

• Bật máy đều đặn mỗi ngày một lúc, nhiệt tỏa ra giúp đẩy hơi ẩm khỏi linh kiện.
• Đóng cửa phòng khi trời nồm, dùng máy hút ẩm hoặc điều hòa chế độ khô.
• Không đặt case sát tường đọng nước hoặc ngay dưới cửa sổ.
• Kê case cao khỏi sàn, tránh nước lau nhà và hơi ẩm từ nền.
• Với máy ít dùng, có thể đặt gói hút ẩm trong case hoặc phủ tấm che thoáng khí.

Nếu phải bật máy sau thời gian dài không dùng giữa mùa nồm, hãy mở phòng cho khô, để máy thích nghi với nhiệt độ phòng một lúc trước khi cấp điện.

Cách phòng tránh nguồn bị vào nước tái diễn

Phần lớn sự cố nước vào máy đến từ những thói quen nhỏ hằng ngày:

• Không đặt cốc nước, chai nước trên nóc case hoặc gần khe gió.
• Đặt máy xa cửa sổ, ban công và vị trí dễ bị dột khi mưa.
• Cẩn thận khi lau nhà, không để nước bắn vào chân case.
• Ở phòng game, phòng net nên có quy định đồ uống, đặt khay riêng.
• Kiểm tra mái, trần nhà trước mùa mưa nếu máy đặt ở tầng trên cùng.

Mưa bão thường đi kèm sét, nên nếu nguồn vừa bị ướt vừa trải qua giông lớn, hãy tham khảo thêm bài nguồn máy tính bị sét đánh. Một nguyên nhân khác gây chập kiểu tương tự là chất thải của chuột, gián trong case; xem bài nguồn bị chuột cắn, gián làm tổ.

Những việc không nên tự làm khi gặp nguồn bị vào nước

• Không bật thử để kiểm tra: đây là nguyên nhân hàng đầu biến một ca vệ sinh đơn giản thành ca thay nhiều linh kiện.
• Không tự tháo nguồn: tụ cao áp có thể còn điện, kết hợp với nước rất nguy hiểm.
• Không ngâm nguồn vào gạo hay phơi nắng: gạo không hút được nước ở sâu bên trong, nắng gắt làm cong nhựa và không làm sạch cặn khoáng.
• Không dùng nước rửa chén, xăng thơm để rửa mạch; chúng để lại cặn hoặc làm hỏng lớp phủ.
• Không lắp nguồn đã bị ướt vào máy khác để thử, tránh kéo hỏng thêm thiết bị.

Kiên nhẫn chờ kỹ thuật viên xử lý luôn rẻ hơn và an toàn hơn so với việc thử vội.

Quy trình Thần Vũ kiểm tra và xử lý nguồn bị vào nước

Thần Vũ tại Long Biên là đơn vị chuyên sửa nguồn máy tính mọi hãng, mọi công suất. Với một ca nguồn máy tính bị vào nước, quy trình gồm:

1. Tiếp nhận, hỏi rõ loại chất lỏng, thời điểm và việc máy đã được bật thử hay chưa.
2. Xả tụ, tháo mạch, kiểm tra trực quan khu vực bị nước và vết ăn mòn.
3. Vệ sinh bằng dung dịch chuyên dụng, sấy khô kỹ.
4. Đo nguội phía sơ cấp và thứ cấp, kiểm tra cầu diode, mosfet, IC PWM, IC 5VSB, opto, TL431, diode Schottky.
5. Thay linh kiện hỏng, hàn lại mối hàn và đường mạch bị ăn mòn.
6. Cấp điện qua bóng đèn hạn dòng, đo điện áp ra và chạy tải giả.
7. Báo giá trước khi sửa, khách đồng ý mới tiến hành; sửa xong có bảo hành.

Nếu máy bị nước nặng, kỹ thuật viên sẽ kiểm tra cả mainboard và các linh kiện khác. Gọi hotline 0965.305.158 hoặc nhắn Zalo 0983.504.555 để được hướng dẫn xử lý ban đầu.

Ca thực tế tại Thần Vũ

một văn phòng ở Long Biên bị dột mái sau trận mưa lớn cuối tuần, nước nhỏ đúng vào lưng một máy tính để bàn. Sáng thứ Hai nhân viên bật máy, nghe tiếng nổ nhỏ rồi máy im hẳn. Kỹ thuật viên Thần Vũ mở nguồn thấy cặn khoáng bám dày quanh cầu diode, cầu chì đã đứt, mosfet công suất chập, khu vực IC 5VSB có vệt xanh oxy hóa. Nguồn được rửa sạch bằng dung dịch chuyên dụng, sấy kỹ, thay cầu chì, mosfet, IC 5VSB và hàn lại các mối bị xỉn. Sau khi chạy tải giả ổn định, máy được lắp lại, main và ổ cứng kiểm tra không bị ảnh hưởng. Văn phòng được khuyên dời máy khỏi vị trí dưới mái dột.

Thần Vũ nhận Sửa nguồn máy tính tại Hà Nội, Sửa máy tính tại nhà Hà Nội. Kỹ thuật kiểm tra, báo giá trước khi sửa; nhiều lỗi nguồn thông dụng lấy trong ngày.

Thần Vũ hỗ trợ tại đâu?

Kỹ thuật Thần Vũ hỗ trợ tận nơi tại Long Biên, Gia Lâm, Đông Anh và các quận nội thành Hà Nội: Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Cầu Giấy, Thanh Xuân, Hoàng Mai, Tây Hồ, Nam Từ Liêm, Bắc Từ Liêm, Hà Đông. Khách ở xa có thể gửi máy về xưởng tại Long Biên hoặc nhờ tư vấn từ xa qua Zalo.

Bài viết liên quan

• Nguồn máy tính bị sét đánh, chập điện lưới: còn sửa được không
• Nguồn bị chuột cắn, gián làm tổ: sửa và phòng tránh
• Nguồn bị yếu, không gánh nổi cấu hình: dấu hiệu nhận biết
• Sửa nguồn máy tính tại Hà Nội

Câu hỏi thường gặp

Nguồn bị ướt để khô vài ngày rồi bật có được không? Không nên. Bề ngoài khô nhưng nước và cặn khoáng vẫn còn dưới chân linh kiện, biến áp. Cần vệ sinh bằng dung dịch chuyên dụng và sấy đúng cách trước khi cấp điện.

Nguồn bị ẩm mùa nồm có sao không? Hơi ẩm nhẹ thường không gây hỏng ngay nhưng lâu ngày làm mạch bị oxy hóa, rò điện. Nên bật máy đều đặn, dùng máy hút ẩm và vệ sinh định kỳ.

Nguồn bị oxy hóa có sửa được không? Phần lớn sửa được bằng cách làm sạch, hàn lại mối hàn, nối đường mạch và thay linh kiện bị ăn mòn. Nếu mạch ăn mòn diện rộng thì nên thay nguồn mới.

Đổ nước ngọt vào máy có khác nước lọc không? Có. Nước ngọt, cà phê để lại lớp đường khô hút ẩm và dẫn điện, cần rửa kỹ hơn. Hãy báo cho kỹ thuật viên loại chất lỏng bị đổ vào.

Sửa nguồn bị vào nước mất bao lâu? Phụ thuộc mức độ, vì phải vệ sinh và sấy đủ thời gian. Nhiều ca nhẹ có thể lấy trong ngày, kỹ thuật viên sẽ báo cụ thể sau khi kiểm tra.

Bài viết liên quan

• Sửa nguồn iMac 21.5 và 27 inch
• Sửa nguồn Enermax Revolution, Platimax, MaxPro
• Sửa nguồn Aerocool LUX, KCAS, Cylon
• Nguồn chết IC nguồn chính: biểu hiện và cách sửa
• Nguồn mất 5VSB (nguồn phụ): máy không nhận nút nguồn
• Nguồn kích được nhưng không lên main: lỗi nguồn hay mainboard
• Nguồn đứt điện trở công suất, điện trở mồi: tìm và thay thế
• Nguồn kêu khi tắt máy: bình thường hay sắp hỏng
• Nguồn có điện nhưng máy không khởi động, quạt CPU giật rồi tắt
• Máy tính tự khởi động lại liên tục do nguồn: cách nhận biết