Đang làm việc, bạn chợt ngửi thấy mùi khét như nhựa cháy, mùi điện, có khi thoảng qua rồi mất, có khi nồng dần lên và bốc ra từ phía sau thùng máy. Nguồn máy tính có mùi khét là dấu hiệu không bao giờ được xem nhẹ. Nó có thể chỉ là lớp bụi bám bị nung nóng, nhưng cũng có thể là linh kiện bên trong đang cháy, dây dẫn đang chảy, và nếu tiếp tục dùng, nguy cơ cháy lan sang mainboard, card đồ họa hay thậm chí gây cháy nổ là hoàn toàn có thật.

Bài viết này của Thần Vũ tại Long Biên hướng dẫn bạn những việc cần làm ngay khi phát hiện mùi khét, cách phân biệt mùi bụi nóng với linh kiện cháy, những điểm hay cháy trong bộ nguồn và đầu cắm, cùng quy trình kiểm tra an toàn tại xưởng.

Ngắt điện ngay và những việc không được làm

Khi phát hiện nguồn bốc mùi khét, hãy làm theo thứ tự sau:

1. Lưu công việc nếu chỉ mất vài giây, nhưng đừng cố gắng hoàn tất công việc dài.
2. Tắt máy bằng nút nguồn, nếu máy không phản ứng thì gạt công tắc sau nguồn.
3. Rút phích cắm khỏi ổ điện, rút cả ổ chia nếu ổ chia có dấu hiệu nóng.
4. Quan sát từ bên ngoài: có khói không, có vết đen ở khe tản nhiệt, ở đầu cắm không. Nếu có khói hoặc lửa, dùng bình chữa cháy loại dùng cho thiết bị điện, không dùng nước.
5. Để máy nguội, mở cửa cho thoáng khí.

Những việc tuyệt đối không làm:

• Không cắm điện lại để “thử xem còn mùi không”.
• Không mở vỏ nguồn khi vừa rút điện, vì tụ lọc cao áp có thể vẫn còn tích điện nguy hiểm và linh kiện còn rất nóng.
• Không đổ nước, xịt dung dịch vào nguồn.
• Không để máy đó chạy qua đêm hay khi không có người.

Mùi khét từ bụi bám nóng hay linh kiện cháy

Không phải mùi khét nào cũng có nghĩa linh kiện đã cháy. Bạn có thể phân biệt sơ bộ như sau:

Đặc điểm mùi	Nguyên nhân khả năng cao	Mức độ
Mùi bụi nóng, nhẹ, xuất hiện khi mới bật máy sau thời gian dài không dùng, rồi mất	Bụi bám trên tản nhiệt, linh kiện nóng bị cháy sém	Nhẹ, cần vệ sinh
Mùi nhựa cháy, khét gắt, ngày càng nồng	Dây dẫn, đầu cắm, vỏ linh kiện đang chảy	Nguy hiểm
Mùi “điện”, mùi tanh kim loại, có khói nhẹ	Linh kiện điện tử đang cháy (điện trở, mosfet, tụ)	Rất nguy hiểm
Mùi khét kèm tiếng nổ “bụp”, máy tắt	Linh kiện công suất đã nổ, cầu chì đứt	Nguồn đã hỏng

Mùi bụi nóng thường gặp khi máy để lâu không dùng, bụi và hơi ẩm bám trên bo. Tuy nhiên, ngay cả mùi bụi cũng là cảnh báo: bụi dày khiến linh kiện nóng hơn và có thể gây phóng điện ở vùng cao áp khi trời nồm ẩm. Nếu nguồn máy tính có mùi khét lặp lại nhiều lần, đừng chủ quan cho rằng đó chỉ là bụi.

Các điểm hay cháy: cầu diode, điện trở, đầu cắm 24 pin

Kinh nghiệm sửa chữa tại xưởng cho thấy mùi cháy từ bộ nguồn thường đến từ một số vị trí quen thuộc:

Bên trong bộ nguồn

• Cầu diode chỉnh lưu: chịu toàn bộ dòng điện đầu vào, nóng nhiều, dễ cháy khi điện lưới tăng áp hoặc khi mosfet phía sau chập.
• Điện trở công suất, điện trở sun, điện trở mồi: khi quá dòng sẽ cháy đen, bốc mùi rõ.
• Mosfet công suất, mosfet PFC: chập kèm tiếng nổ và mùi khét đặc trưng. Xem thêm bài nguồn chết mosfet.
• Tụ hóa: tụ phồng, chảy dịch khi nóng có mùi hắc đặc trưng.
• Biến áp, cuộn cảm: lớp cách điện quá nhiệt có mùi vecni cháy.
• Varistor (MOV): hấp thụ xung sét quá lớn sẽ nứt, cháy đen.

Đầu cắm 24 pin

Đầu cắm 24 pin trên mainboard có nhiều chân dẫn dòng lớn. Nếu chân cắm lỏng, oxy hóa hoặc cắm không chặt, điện trở tiếp xúc tăng, sinh nhiệt, làm nhựa đầu cắm chảy và có mùi khét. Đôi khi chân cắm cháy đen kéo theo cả đế cắm trên main.

Một nguyên nhân khác ít người nghĩ tới là côn trùng. Gián, kiến làm tổ trong bộ nguồn đặt dưới gầm bàn, chất thải của chúng bám lên bo mạch gây rò điện, phóng điện giữa các chân linh kiện cao áp. Khi đó nguồn máy tính có mùi khét lẫn mùi hôi rất đặc trưng. Trường hợp này cần vệ sinh bo mạch kỹ bằng dung dịch chuyên dụng và kiểm tra các vết phóng điện trên đường mạch.

Kiểm tra dây dẫn và đầu cắm card đồ họa bị cháy

Với máy chơi game và máy đồ họa, đầu cắm PCIe 6+2 pin hoặc đầu 12VHPWR cấp điện cho card đồ họa là vị trí rất hay cháy:

• Đầu cắm không được cắm sâu hoàn toàn, chỉ một số chân tiếp xúc nên dòng dồn vào ít chân.
• Dây bị bẻ gập sát đầu cắm, làm chân cắm bị nghiêng, tiếp xúc kém.
• Dùng dây chia, dây chuyển đổi kém chất lượng, tiết diện dây nhỏ.
• Card tiêu thụ công suất lớn kéo dài khi chơi game, đào coin, render.

Sau khi máy đã nguội và rút điện, bạn có thể tự quan sát: rút các đầu cắm ra xem có chân cháy đen, nhựa chảy biến dạng, vết nâu sẫm không. Kiểm tra cả dây nguồn AC và ổ cắm tường, vì mùi khét đôi khi đến từ ổ chia điện quá tải chứ không phải từ máy tính.

Nếu phát hiện đầu cắm cháy, không được cắm lại. Cần thay đầu cắm hoặc dây, đồng thời kiểm tra cả đế cắm trên card, trên main. Ngoài ra, nếu sờ vào vỏ máy thấy tê tay sau sự cố, hãy đọc bài vỏ máy tính bị rò điện để xử lý an toàn.

Cách phòng tránh nguồn có mùi khét tái diễn

• Vệ sinh bụi máy và bộ nguồn định kỳ, đặc biệt trước mùa nồm ẩm.
• Cắm các đầu nguồn chắc chắn, nghe tiếng khóa “tách”, không bẻ gập dây sát đầu cắm.
• Dùng dây PCIe riêng cho card đồ họa, hạn chế dây chia, dây chuyển đổi.
• Không cắm quá nhiều thiết bị công suất lớn vào cùng một ổ chia.
• Dùng ổ cắm chống sét, ổn áp ở khu vực điện lưới không ổn định.
• Chọn nguồn đủ công suất và có đầy đủ cơ chế bảo vệ.

Nếu nguồn của bạn thường xuyên chập chờn trước khi xuất hiện mùi khét, có thể có lỗi tiếp xúc hoặc linh kiện đang yếu dần, tham khảo bài nguồn máy tính chập chờn.

Những việc không nên tự làm khi gặp nguồn có mùi khét

• Không tự mở vỏ nguồn: tụ lọc cao áp có thể còn giữ điện vài trăm vôn.
• Không lấy nguồn khác cắm thử khi chưa kiểm tra đầu cắm main, card có bị cháy không, vì đầu cắm cháy có thể làm hỏng nguồn mới.
• Không cạo, chà chân cắm cháy rồi cắm lại dùng tiếp.
• Không dùng băng keo quấn dây bị chảy vỏ.
• Không tiếp tục dùng máy “vì vẫn chạy được”.

Nhiều người thấy nguồn máy tính có mùi khét nhưng máy vẫn lên bình thường nên tiếp tục dùng thêm vài ngày. Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất: linh kiện đã bị tổn thương nhiệt, lớp cách điện đã suy yếu, chỉ cần một lần tải nặng hoặc điện lưới tăng áp là có thể cháy hẳn, đôi khi kéo theo cả mainboard và card đồ họa. Việc kiểm tra sớm giúp xử lý ở mức thay vài linh kiện nhỏ, thay vì phải thay cả bộ nguồn và các linh kiện đắt tiền khác.

Quy trình Thần Vũ kiểm tra và xử lý nguồn máy tính có mùi khét

1. Kiểm tra cả hệ thống: ổ cắm, dây nguồn AC, đầu cắm 24 pin, 8 pin CPU, PCIe, đế cắm trên main và card.
2. Xả tụ cao áp, mở nguồn, tìm vị trí cháy, vết khói, linh kiện biến màu.
3. Đo nguội các linh kiện sơ cấp và thứ cấp, tìm nguyên nhân gốc gây cháy.
4. Thay linh kiện cháy và các linh kiện bị ảnh hưởng nhiệt, làm sạch muội than để tránh rò điện.
5. Thay đầu cắm, dây dẫn nếu bị chảy, cháy.
6. Cấp điện qua đèn hạn dòng, chạy tải giả, đo nhiệt độ các điểm nóng.

Thần Vũ kiểm tra, báo giá trước khi sửa, nhiều lỗi sửa lấy nhanh trong ngày và có bảo hành sau sửa. Nếu bo mạch cháy quá nặng, kỹ thuật viên sẽ tư vấn thay nguồn mới để đảm bảo an toàn. Xem thêm dịch vụ sửa nguồn máy tính, hotline 0965.305.158, Zalo 0983.504.555.

Ca thực tế tại Thần Vũ

một gia đình ở Đông Anh gọi báo máy tính chơi game của con có mùi khét nồng sau vài giờ chơi, máy vẫn chạy nhưng mùi ngày càng rõ. Kỹ thuật viên hướng dẫn tắt máy, rút điện ngay qua điện thoại, sau đó đến kiểm tra tại nhà. Khi rút đầu cắm PCIe khỏi card đồ họa, thấy hai chân đã cháy đen, nhựa đầu cắm chảy biến dạng do khách dùng dây chia từ hai đầu Molex. Bộ nguồn mang về xưởng, bên trong có vết cháy nhẹ ở khu vực đầu ra 12V, một điện trở cạnh tản nhiệt thứ cấp biến màu. Sau khi thay dây, đầu cắm, linh kiện bị ảnh hưởng và kiểm tra đế cắm trên card vẫn tốt, máy được lắp lại với dây PCIe chuẩn, chạy game nhiều giờ không còn mùi khét.

Thần Vũ nhận Sửa nguồn máy tính tại Hà Nội, Sửa máy tính tại nhà Hà Nội. Kỹ thuật kiểm tra, báo giá trước khi sửa; nhiều lỗi nguồn thông dụng lấy trong ngày.

Thần Vũ hỗ trợ tại đâu?

Kỹ thuật Thần Vũ hỗ trợ tận nơi tại Long Biên, Gia Lâm, Đông Anh và các quận nội thành Hà Nội: Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Cầu Giấy, Thanh Xuân, Hoàng Mai, Tây Hồ, Nam Từ Liêm, Bắc Từ Liêm, Hà Đông. Khách ở xa có thể gửi máy về xưởng tại Long Biên hoặc nhờ tư vấn từ xa qua Zalo.

Bài viết liên quan

• Vỏ máy tính bị rò điện, giật tê tay: nguyên nhân và cách xử lý
• Nguồn chết mosfet: nguyên nhân, cách kiểm tra và thay thế
• Nguồn máy tính chập chờn, lúc lên lúc không: cách tìm lỗi
• Sửa nguồn máy tính tại Hà Nội

Câu hỏi thường gặp

Nguồn máy tính có mùi khét có dùng tiếp được không? Không nên. Cần tắt máy, rút điện ngay và kiểm tra, vì linh kiện hoặc đầu cắm có thể đang cháy, nguy cơ hỏng lây và cháy nổ.

Mùi khét khi mới bật máy rồi mất có sao không? Có thể do bụi bám bị nung nóng, nhưng vẫn nên vệ sinh và kiểm tra, nhất là khi mùi lặp lại nhiều lần.

Đầu cắm card đồ họa bị cháy có ảnh hưởng card không? Có thể. Cần kiểm tra đế cắm trên card; nếu đế cắm cháy phải xử lý trước khi cắm dây mới, tránh cháy tiếp.

Nguồn bốc khói có sửa được không? Nhiều trường hợp vẫn sửa được nếu bo mạch chưa cháy than hóa. Kỹ thuật viên sẽ kiểm tra và tư vấn sửa hay thay mới.

Bài viết liên quan

• Nguồn máy tính bị phồng tụ: nhận biết và thay tụ đúng cách
• Điện áp 12V của nguồn bị tụt: dấu hiệu và cách khắc phục
• Nguồn kêu tạch tạch, lạch tạch khi cắm điện là lỗi gì
• Nguồn máy tính nổ cầu chì: vì sao và có sửa được không
• Nguồn máy tính kêu rè: xác định nguyên nhân và cách khắc phục
• Quạt nguồn máy tính không quay: hỏng quạt hay hỏng nguồn
• Vỏ máy tính bị rò điện, giật tê tay: nguyên nhân và cách xử lý